top of page

TÌM HIỂU VỀ TIỂU ĐƯỜNG: BIẾT SỚM MỘT BƯỚC, KHỎE THÊM NHIỀU NĂM

12 minutes ago
6 min read

Bệnh tiểu đường (đặc biệt là tiểu đường tuýp 2) thường tiến triển rất âm thầm, lặng lẽ trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ rệt. Chính sự "im lặng" này khiến nhiều người chỉ phát hiện ra bệnh khi các cơ quan đã bắt đầu chịu tổn thương hoặc khi xuất hiện các biến chứng nguy hiểm. Việc trang bị kiến thức chuẩn xác về cơ chế bệnh sinh, nhận diện dấu hiệu sớm, nắm vững các mốc chỉ số y tế và áp dụng chế độ dinh dưỡng khoa học chính là chìa khóa vàng để kiểm soát và bảo vệ sức khỏe toàn diện.


I. Dấu hiệu nào để nhận biết sớm tiểu đường


Ở giai đoạn đầu, cơ thể vẫn sản xuất insulin (hoặc tuyến tụy vẫn cố gắng bù đắp), nhưng các tế bào trở nên kháng lại insulin, khiến đường glucose trong máu tăng dần từng chút một. Sự gia tăng từ từ này không gây ra cú sốc đột ngột nào cho cơ thể, khiến các cơ quan tự "thích nghi tạm thời". Do đó, người bệnh hoàn toàn sinh hoạt bình thường và không hề cảm thấy đau đớn hay khó chịu rõ rệt trong giai đoạn này.

Dù thầm lặng, cơ thể vẫn phát ra những tín hiệu nhỏ nhặt nhưng thường bị nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường do áp lực công việc hoặc tuổi tác.


  1. Dấu hiệu sớm dễ bị bỏ qua trong sinh hoạt hàng ngày


  • Mệt mỏi kéo dài: Khi đường trong máu không thể đưa vào các tế bào để chuyển hóa thành năng lượng, cơ thể sẽ bị thiếu hụt nguồn năng lượng cần thiết cho các hoạt động sống, dẫn đến cảm giác kiệt sức và uể oải toàn thân.

  • Khát nước và đi tiểu nhiều: Nồng độ đường trong máu cao vượt quá khả năng lọc của thận, buộc thận phải làm việc liên tục để thải lượng đường dư thừa ra ngoài. Lượng đường cao dẫn đến tăng áp lực thẩm thấu trong lòng ống thận, gây cản trở quán trình tái hấp thu nước dẫn đến kích thích cảm giác khát liên tục.

  • Mau đói, thèm ăn: Do các tế bào không nhận được đủ năng lượng từ đường huyết, cơ thể liên tục phát ra tín hiệu kích thích cảm giác đói và thèm ăn, đặc biệt là đồ ngọt, nhằm bù đắp năng lượng giả định.

  • Vết thương lâu lành: Lượng đường trong máu cao làm tăng áp lực lên các mạch máu nhỏ và làm giảm khả năng miễn dịch của cơ thể, khiến máu lưu thông kém đến vùng tổn thương và làm chậm quá trình tự chữa lành.

  • Nhìn mờ thoáng qua: Sự thay đổi nồng độ đường trong dịch cơ thể tác động trực tiếp đến mắt, gây ra hiện tượng thay đổi khúc xạ tạm thời và làm giảm thị lực chớp nhoáng.

  • Da sậm màu (Gai đen): Tình trạng kháng insulin làm nồng độ insulin trong máu tăng cao, kích thích các tế bào da và sắc tố da tăng sinh dày lên tại các vùng da có nếp gấp như cổ, nách hoặc bẹn.


Dấu hiệu gai đen
Dấu hiệu gai đen
  1. Các mốc chỉ số y tế quan trọng cần nắm rõ

Để đánh giá chính xác tình trạng đường huyết, việc dựa vào triệu chứng bên ngoài là chưa đủ mà bắt buộc phải thông qua các xét nghiệm máu chuyên khoa. Dưới đây là các mốc chỉ số theo chuẩn y tế hiện hành (dành cho người không mang thai):

  • Xét nghiệm đường huyết lúc đói (Được đo sau khi nhịn ăn ít nhất 8 tiếng):

    • Bình thường: Dưới 5.6 mmol/L (dưới 100 mg/dL).

    • Tiền tiểu đường: Từ 5.6 đến 6.9 mmol/L (từ 100 đến 125 mg/dL).

    • Tiểu đường: Từ 7.0 mmol/L trở lên (126 mg/dL trở lên).

  • Xét nghiệm HbA1c (Đo đường huyết trung bình trong 2–3 tháng qua - Không cần nhịn ăn):

    • Bình thường: Dưới 5.7%.

    • Tiền tiểu đường: Từ 5.7% đến 6.4%.

    • Tiểu đường: Từ 6.5% trở lên.

  • Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT - Sau 2 giờ uống dung dịch đường):

    • Bình thường: Dưới 7.8 mmol/L (dưới 140 mg/dL).

    • Tiền tiểu đường: Từ 7.8 đến 11.0 mmol/L (dưới 140 đến 199 mg/dL).

    • Tiểu đường: Từ 11.1 mmol/L trở lên (200 mg/dL trở lên).


  1. Tiền tiểu đường và cơ hội vàng đảo ngược


Khi nhận được kết quả chẩn đoán tiền tiểu đường, nhiều người thường rơi vào trạng thái hoang mang và lo lắng. Tuy nhiên, đây chưa phải là bệnh tiểu đường thực sự, mà chính là giai đoạn "vàng" mang tính quyết định để can thiệp trước khi các rối loạn chuyển hóa tiến triển thành giai đoạn mạn tính.

Giai đoạn tiền tiểu đường phản ánh tình trạng cơ thể bắt đầu xuất hiện tính kháng insulin, nhưng tuyến tụy vẫn còn khả năng sản xuất hormone để điều chỉnh đường huyết. Ở giai đoạn rối loạn chuyển hóa sớm này, các tổn thương ở tế bào tuyến tụy và mạch máu chưa mang tính chất vĩnh viễn. Rất nhiều người mang tâm lý bi quan cho rằng tiền tiểu đường không thể đảo ngược và sớm muộn sẽ phải dùng thuốc suốt đời, nhưng đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm.

Chỉ cần áp dụng đúng phương pháp can thiệp, tuyến tụy sẽ được giảm tải áp lực, các tế bào cơ bắp và gan sẽ phục hồi độ nhạy tự nhiên với insulin. Lúc này, cơ thể hoàn toàn có khả năng tự kiểm soát và chuyển hóa glucose trong máu ổn định như người bình thường, giúp chặn đứng nguy cơ phát triển thành đái tháo đường tuýp 2.


II. Dinh dưỡng và vận động trong phòng và điều trị tiểu đường


  1. Dinh dưỡng

Bên cạnh việc theo dõi y tế, dinh dưỡng đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát đường huyết. Trong đó, chỉ số GI (Glycemic Index) là thước đo tốc độ làm tăng nồng độ glucose trong máu sau khi ăn các thực phẩm chứa carbohydrate, được tính trên thang điểm từ 0 đến 100 so với glucose tinh khiết (GI = 100). Thực phẩm được chia thành ba nhóm:


Bảng phân loại thực phẩm theo GI
Bảng phân loại thực phẩm theo GI
  • GI thấp (≤ 55): Tiêu hóa và hấp thu chậm, giải phóng glucose từ từ, giúp đường huyết ổn định (đậu, rau xanh, táo, gạo lứt...).

  • GI trung bình (56 – 69): Tốc độ chuyển hóa ở mức vừa phải (chuối chín, khoai lang, yến mạch...).

  • GI cao (≥ 70): Tiêu hóa nhanh, khiến đường huyết tăng vọt đột ngột, buộc tuyến tụy phải tiết ra lượng lớn insulin đột ngột để hạ đường huyết. Việc đường huyết trồi sụt liên tục sẽ làm tụy nhanh "kiệt sức", đẩy bệnh tiến triển nặng hơn.

Do đó, lời khuyên tối ưu cho người có nguy cơ cao hoặc đã mắc tiểu đường là ưu tiên chọn nhóm thực phẩm có GI thấp (≤ 55) thay thế dần nhóm GI cao. Đồng thời, trong bữa ăn nên ăn các loại rau củ trước rồi mới đến các thực phẩm cung cấp đạm và cuối cùng mới là nhóm thực phẩm cung cấp tinh bột.


  1. Vận động và kiểm soát cân nặng

Vận động thể chất là biện pháp can thiệp tự nhiên có tác dụng mạnh mẽ nhất trong việc cải thiện độ nhạy của cơ thể đối với insulin. Cơ chế sinh lý đằng sau hoạt động này rất rõ ràng: khi cơ thể vận động, các khối cơ bắp bắt buộc phải tiêu thụ năng lượng để co bóp, cho phép các tế bào cơ hấp thu trực tiếp glucose từ dòng máu mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào sự hỗ trợ của insulin.

  • Vận động nhẹ: Từ những thói quen, hoạt động sinh hoạt thường ngày cũng có thể đem lại tác động tích cực: lau dọn nhà cửa, dắt thú cưng đi dạo, hay đi bộ đi chợ,... Đặc biệt hạn chế ngồi hay nằm một chỗ quá lâu.

  • Tập luyện sức bền (Aerobic/Cardio): Duy trì các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc chạy bộ chậm với thời gian tối thiểu 150 phút mỗi tuần (chia đều khoảng 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần). Giúp đốt cháy calo dư thừa, giảm tích tụ mỡ và cải thiện toàn diện chức năng hệ tim mạch.

  • Tập kháng lực: Thực hiện các bài tập sử dụng trọng lượng cơ thể (như hít đất, squat), tập với dây kháng lực hoặc nâng tạ nhẹ từ 2 đến 3 lần mỗi tuần. Việc phát triển khối lượng cơ bắp giúp nâng cao năng lực chuyển hóa và tiêu thụ lượng glucose dư thừa trong máu của cơ thể một cách hiệu quả lâu dài.

Tình trạng dư thừa mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng (mỡ tập trung quanh vùng bụng), là thủ phạm hàng đầu tiết ra các hóa chất gây viêm và làm tăng tính kháng insulin. Nếu bạn đang bị thừa cân, cần giảm từ 5%  – 7% trọng lượng cơ thể hiện tại (ví dụ, người nặng 70kg chỉ cần giảm khoảng 3.5 – 5kg) là đã đủ sức tạo ra sự thay đổi ngoạn mục, giúp phục hồi độ nhạy insulin và hạ thấp đáng kể đường huyết.


Vận động và kiểm soát cân nặng
Vận động và kiểm soát cân nặng

Comments


logo trái tim ko nền.png

HỆ THỐNG Y TẾ CHÂN TRỜI MỚI

Chi nhánh tại Hà Nội - Công ty TNHH Chăm Sóc Giảm Nhẹ Chân Trời Mới - ĐKKD số: 0901024768-001 do Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội cấp ngày 12 tháng 09 năm 2019.

​

Giấy phép hoạt động cơ sở khám chữa bệnh số 2093/HNO-GPHĐ do Sở Y tế Hà Nội cấp ngày 24 tháng 02 năm 2021.

​Liên hệ

CS1: Trung tâm Chăm Sóc Giảm Nhẹ Chân Trời Mới

Địa chỉ: Số 76 phố An Dương - Phường Hồng Hà - Tp. Hà Nội.​

​

CS2: Tổ hợp MediPlus

Địa chỉ: Tầng 2 Mandarin Garden 2, Tân Mai, Quận Hoàng Mai, TP Hà Nội

​​

CS3: Cty CP Chân Trời Mới Sài Gòn

Địa chỉ: 11-13-15 Đường 56, phường Thảo Điền, Tp. Thủ Đức, Tp. HCM. 

HOTLINE:

1900 636 472​

  • Facebook
  • Youtube

​Cẩm nang sức khoẻ

Tin tức và sự kiện

Dịch vụ

​Điều khoản và chính sách

Tuyển dụng

bottom of page